Hiện tại, chưa có loại Thuốc điều trị BPD (Rối loạn Nhân cách Ranh giới nào được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chính thức phê duyệt. Tuy nhiên, một số loại thuốc đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc làm giảm các triệu chứng của bệnh.
Trên thực tế, BPD có thể được hỗ trợ điều trị bằng các thuốc chống lo âu hoặc thuốc chống trầm cảm nhằm giảm bớt một số triệu chứng nhất định. Thuốc cũng có thể được dùng để điều trị các tình trạng tâm lý thường xuất hiện đồng thời với BPD, ví dụ như Rối loạn Trầm cảm Ưu năng (Trầm cảm nặng).
Thuốc điều trị BPD thường được sử dụng kết hợp với trị liệu tâm lý và các phương pháp điều trị khác thay vì là một giải pháp độc lập. Việc tìm hiểu thêm về các loại thuốc điều trị BPD (rối loạn nhân cách ranh giới) qua backup4e.com có thể giúp bạn tìm ra phương án phù hợp cho mình.
Tại Sao Nên Sử Dụng Thuốc điều trị BPD?
Có nhiều lý do khiến bạn cân nhắc việc dùng thuốc điều trị BPD (Rối loạn Nhân cách Ranh giới). Việc trao đổi chặt chẽ với bác sĩ là rất quan trọng để tìm ra lựa chọn tốt nhất dựa trên triệu chứng và nhu cầu của bạn.
Thuốc điều trị BPD có thể hỗ trợ:
- Giảm mức độ nghiêm trọng của triệu chứng: Thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng như thay đổi tâm trạng thất thường, dễ kích động, trầm cảm, lo âu và sự hoang tưởng do căng thẳng.
- Cải thiện khả năng hoạt động: Bằng cách giảm nhẹ triệu chứng, thuốc hỗ trợ nâng cao khả năng duy trì các mối quan hệ và hoạt động thường nhật.
- Năng chặn triệu chứng diễn biến xấu hơn: Một số triệu chứng BPD có thể trở nên tồi tệ hơn nếu không được điều trị, và thuốc có thể giúp cải thiện tình trạng này.
- Điều trị các bệnh lý đi kèm: BPD thường xuất hiện cùng các tình trạng khác như trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn ăn uống, rối loạn sử dụng chất và rối loạn lưỡng cực – những yếu tố khiến việc chẩn đoán trở nên phức tạp.
- Giảm nguy cơ tự sát: Do BPD có liên quan đến việc tăng nguy cơ tự hại và tự sát, việc giảm tần suất cũng như mức độ nghiêm trọng của triệu chứng nhờ dùng thuốc có thể giúp hạ thấp nguy cơ này.
- Tăng mức độ tuân thủ điều trị: Thuốc có thể giúp người bệnh dễ dàng tham gia và gắn bó hơn với các phương pháp điều trị BPD khác, chẳng hạn như trị liệu tâm lý.
Lưu ý hỗ trợ khẩn cấp:
Nếu bạn đang có suy nghĩ tự sát, hãy liên hệ với Đường dây Nóng Ngày Mai để được hỗ trợ ngay nhé.
Một Số Loại Thuốc điều trị BPD
Không có loại thuốc nào được phê duyệt riêng cho BPD. Tuy nhiên, nhiều loại thuốc có thể giúp giảm bớt các triệu chứng. Loại thuốc bác sĩ kê đơn sẽ phụ thuộc vào các triệu chứng và nhu cầu cụ thể của bạn.
Bang Danh Sách Thuốc Cho Các Triệu Chứng BPD
| Tên thương hiệu | Tên gốc (Generic) | Nhóm thuốc |
| Abilify | Aripiprazole | Thuốc chống loạn thần |
| Ativan | Lorazepam | Thuốc chống lo âu |
| Buspar | Buspirone | Thuốc chống lo âu |
| Carbatrol | Carbamazepine | Thuốc ổn định tâm trạng / Chống loạn thần |
| Depakote | Valproate | Thuốc ổn định tâm trạng / Chống loạn thần |
| Effexor | Venlafaxine | Thuốc chống trầm cảm |
| Geodon | Ziprasidone | Thuốc chống loạn thần |
| Klonopin | Clonazepam | Thuốc chống lo âu |
| Lamictal | Lamotrigine | Thuốc ổn định tâm trạng / Chống loạn thần |
| Lithobid | Lithium | Thuốc ổn định tâm trạng / Chống loạn thần |
| Nardil | Phenelzine | Thuốc chống trầm cảm |
| Prozac | Fluoxetine | Thuốc chống trầm cảm |
| Risperdal | Risperidone | Thuốc chống loạn thần |
| Seroquel | Quetiapine | Thuốc chống loạn thần |
| Tegretol | Carbamazepine | Thuốc ổn định tâm trạng / Chống loạn thần |
| Valium | Diazepam | Thuốc chống lo âu |
| Wellbutrin | Bupropion | Thuốc chống trầm cảm |
| Xanax | Alprazolam | Thuốc chống lo âu |
| Zoloft | Sertraline | Thuốc chống trầm cảm |
| Zyprexa | Olanzapine | Thuốc chống loạn thần |
Thuốc Chống Trầm Cảm (Antidepressants)
Thuốc chống trầm cảm ban đầu được phát triển cho những người bị rối loạn trầm cảm nặng và các rối loạn khác đặc trưng bởi tâm trạng đi xuống. Tuy nhiên, nhiều người mắc BPD cũng được điều trị bằng nhóm thuốc này.
Đã có nhiều loại thuốc chống trầm cảm được nghiên cứu để ứng dụng cho BPD, bao gồm: thuốc chống trầm cảm 4 vòng (tetracyclic), 3 vòng (tricyclic), thuốc ức chế Monoamine Oxidase (MAOI), và thuốc ức chế tái hấp thu Serotonin có chọn lọc (SSRI).
Các thuốc chống trầm cảm phổ biến bao gồm:
- Effexor (venlafaxine)
- Nardil (phenelzine)
- Prozac (fluoxetine)
- Wellbutrin (bupropion)
- Zoloft (sertraline)
Những loại thuốc này có thể giúp giảm cảm giác u sầu, tâm trạng chán nản, lo âu và sự phản ứng thái quá về mặt cảm xúc, nhưng dường như không có tác dụng mạnh đối với các triệu chứng BPD khác (ví dụ: sự giận dữ, tính bốc đồng).
Thuốc Chống Loạn Thần (Antipsychotics)
Thuật ngữ “Borderline” (Ranh giới) ban đầu được đưa ra vì các nhà tâm thần học thời kỳ đầu tin rằng các triệu chứng của BPD nằm “ở ranh giới” giữa thần kinh suy nhược (neurosis) và loạn thần (psychosis). Vì lý do này, một số loại thuốc đầu tiên được thử nghiệm cho BPD chính là thuốc chống loạn thần.
Thuốc chống loạn thần có thể mang lại tác động tích cực đối với nhiều rối loạn không thuộc dạng loạn thần, bao gồm cả BPD. Chúng đã được chứng minh là giúp giảm trầm cảm, lo âu, tư duy hoang tưởng, sự giận dữ/thù địch và tính bốc đồng ở bệnh nhân BPD.
Các loại thuốc chống loạn thần phổ biến bao gồm:
- Abilify (aripiprazole)
- Geodon (ziprasidone)
- Risperdal (risperidone)
- Seroquel (quetiapine)
- Zyprexa (olanzapine)
Thuốc Ổn Định Tâm Trạng/ Thuốc Chống Co Giật (Mood Stabilizers/Anticonvulsants)
Các loại thuốc có đặc tính ổn định tâm trạng và một số thuốc chống co giật (chống động kinh) đã được sử dụng để điều trị hành vi bốc đồng và sự thay đổi cảm xúc nhanh chóng liên quan đến BPD. Các nghiên cứu cho thấy những nhóm thuốc này thường xuyên được kê đơn cho người mắc BPD.
Các loại thuốc chống co giật và ổn định tâm trạng phổ biến cho BPD bao gồm:
- Depakote (valproate)
- Lamictal (lamotrigine)
- Lithobid (lithium)
- Tegretol hoặc Carbatrol (carbamazepine)
Thuốc Chống Lo Âu (Anxiolytics)
Vì người mắc BPD cũng thường trải qua cảm giác lo âu dữ dội, các loại thuốc giảm lo âu đôi khi được kê đơn. Các thuốc chống lo âu phổ biến bao gồm:
- Ativan (lorazepam)
- Buspar (buspirone)
- Klonopin (clonazepam)
- Valium (diazepam)
- Xanax (alprazolam)
Đáng tiếc là có rất ít nghiên cứu hỗ trợ việc sử dụng thuốc chống lo âu để điều trị BPD. Tuy nhiên, có một số bằng chứng cho thấy việc sử dụng benzodiazepine (ví dụ: Ativan, Klonopin) – một nhóm thuốc chống lo âu cụ thể thực tế có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng ở một số người mắc BPD.
Benzodiazepine có thể gây nghiện/phụ thuộc thuốc, ngay cả khi dùng đúng liều lượng được kê đơn. Nguy cơ này đặc biệt nguy hiểm đối với những người có rối loạn sử dụng chất đi kèm.
Benzodiazepine được xếp vào nhóm chất kiểm soát Danh mục IV (tại Mỹ), nghĩa là có rủi ro phụ thuộc về mặt thể chất và tâm lý. Chúng hợp pháp khi được bác sĩ chuyên khoa kê đơn và chỉ nên được sử dụng theo đúng chỉ dẫn. Trong khi đó Buspar là một loại thuốc chống lo âu không gây nghiện được xem như một lựa chọn thay thế cho các thuốc thuộc dòng benzodiazepine.
Các Loại Thuốc điều trị BPD Khác
Khi chúng ta hiểu rõ hơn về BPD, các loại thuốc mới đang được phát triển và thử nghiệm. Các nhà nghiên cứu đang khám phá thuốc điều trị sa sút trí tuệ, thuốc gây mê và thuốc điều trị liệt cơ mặt để tìm hiểu thêm về tác động của chúng đối với BPD. Những nghiên cứu này vẫn đang tiếp diễn và cần thêm bằng chứng để đánh giá công dụng cũng như hiệu quả.
Kết quả từ một nghiên cứu cho thấy việc bổ sung axit béo omega-3 có thể giúp giảm sự hung hăng và cảm giác thù địch ở người mắc BPD. Tuy nhiên, cần nghiên cứu thêm trước khi omega-3 có thể được khuyến nghị chính thức để làm dịu triệu chứng BPD.
Luôn thảo luận với bác sĩ trước khi thử bất kỳ thực phẩm bổ sung nào, bao gồm cả omega-3. Hãy báo cho bác sĩ biết về tất cả các loại thuốc, chất hoặc thực phẩm bổ sung bạn đang dùng để tránh tương tác thuốc.
Tác Dụng Phụ Của Thuốc điều trị BPD
Tương tự các loại thuốc khác, người bệnh có thể gặp tác dụng phụ khi dùng thuốc BPD. Cần nhớ rằng mỗi loại thuốc đều có danh sách tác dụng phụ tiềm ẩn riêng. Tuy nhiên, một số tác dụng phụ phổ biến bao gồm:
- Táo bón
- Khô miệng
- Chóng mặt
- An thần / Buồn ngủ
- Tăng cân
Luôn trao đổi với bác sĩ về cả tác dụng phụ phổ biến lẫn hiếm gặp liên quan đến loại thuốc cụ thể của bạn để biết trước những gì cần chuẩn bị. Việc thông báo cho bác sĩ về các loại thuốc, thực phẩm bổ sung khác đang dùng cũng rất quan trọng để tránh tương tác thuốc nghiêm trọng.
Một số người cũng có thể bị dị ứng với thuốc. Hãy tìm kiếm sự hỗ trợ y tế ngay lập tức nếu bạn bắt đầu xuất hiện các triệu chứng phản ứng dị ứng, chẳng hạn như khó thở hoặc sưng môi, lưỡi, họng.
Những Khó Khăn Thực Tế Khi Dùng Thuốc điều trị BPD
Có một số thách thức có thể ảnh hưởng đến việc sử dụng thuốc trong điều trị BPD:
- Nhu cầu của mỗi người là khác nhau: Các triệu chứng mà mỗi người mắc BPD trải qua thường có mức độ biến thiên rất cao.
- Các bệnh lý đi kèm rất phổ biến: Việc mắc thêm một tình trạng khác có thể làm phức tạp sự lựa chọn thuốc. Ví dụ, thuốc chống trầm cảm không nên dùng trong trường hợp người bệnh có rối loạn lưỡng cực đi kèm vì có thể kích hoạt các cơn hưng cảm.
- Cần kết hợp nhiều phương pháp: Thuốc có thể không quản lý được tất cả các triệu chứng BPD, đó là lý do tại sao trị liệu tâm lý và tự chăm sóc bản thân cũng rất quan trọng. Ngoài ra, việc một người mắc BPD được kê đơn cùng lúc nhiều loại thuốc là điều khá phổ biến.
Thận Trọng Khi Dùng Thuốc điều trị BPD
Có những lưu ý nhất định cần cân nhắc trước khi thử dùng Thuốc điều trị BPD:
- Benzodiazepine có thể làm trầm trọng thêm triệu chứng ở một số người: Nghiên cứu cho thấy benzodiazepine có thể làm gia tăng sự bốc đồng và hành vi tự sát ở người BPD, do đó việc sử dụng nhóm thuốc này không được khuyến khích.
- Một số loại thuốc có thể gây nghiện: Người mắc BPD có thể có nguy cơ phụ thuộc benzodiazepine cao hơn, một phần do nỗ lực tự điều trị.
- Thuốc chống trầm cảm mang cảnh báo hộp đen (Black-box warning): Cảnh báo này lưu ý rằng thuốc chống trầm cảm có liên quan đến việc gia tăng nguy cơ có suy nghĩ tự sát ở người trẻ tuổi.
Những Phương Pháp Khác Hỗ Trợ Ứng Phó Với BPD Hiệu Quả
Mặc dù trị liệu tâm lý là phương pháp điều trị chuẩn cho BPD, thuốc vẫn có thể hữu ích trong việc làm dịu và quản lý một số triệu chứng. Ngoài ra, người mắc BPD có thể thực hiện các bước sau để cải thiện khả năng ứng phó:
- Điều trị các bệnh lý đi kèm: Các tình trạng sức khỏe tâm thần khác như lạm dụng chất, rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn lưỡng cực và rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD) có thể khiến việc quản lý BPD trở nên khó khăn hơn. Điều trị những bệnh đi kèm này sẽ giúp bạn cảm thấy tốt hơn.
- Tìm cách quản lý căng thẳng: Căng thẳng đóng vai trò lớn trong việc làm trầm trọng thêm các triệu chứng BPD, vì vậy tìm cách giảm hoặc kiểm soát căng thẳng là rất hữu ích. Điều này có thể bao gồm hít thở sâu, tập thể dục, hình dung (visualization) và thư giãn cơ tiến triển.
- Phát triển kỹ năng ứng phó: Tìm kiếm những cách hiệu quả để xử lý nỗi đau cảm xúc và kiểm soát hành vi bốc đồng sẽ giúp bạn hoạt động tốt hơn trong cuộc sống hàng ngày. Chánh niệm, sự hỗ trợ từ xã hội và liệu pháp hành vi biện chứng (DBT) có thể giúp cải thiện đáng kể các kỹ năng ứng phó này.
Lời Kết
Mặc dù hiện nay chưa có loại thuốc điều trị BPD nào được FDA phê duyệt đặc trị hoàn toàn cho Rối loạn Nhân cách Ranh giới, việc sử dụng thuốc đúng cách vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc xoa dịu các triệu chứng bốc đồng, lo âu, trầm cảm hay biến động tâm trạng. Tuy nhiên, thuốc chỉ mang lại hiệu quả tối ưu và bền vững nhất khi được kết hợp chặt chẽ với các liệu pháp tâm lý chuyên sâu như liệu pháp DBT hay CBT. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý sử dụng hoặc ngưng thuốc mà cần tuân thủ nghiêm ngặt theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tâm thần để đảm bảo an toàn và đạt được lộ trình phục hồi tốt nhất.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức tâm lý học, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc trị liệu y khoa chuyên nghiệp.
Bài viết tham khảo: https://www.verywellmind.com/borderline-personality-disorder-medications-425450
