Chứng kiến người thân trải qua những đợt biến động tâm trạng thất thường nhưng lại kiên quyết khước từ sự trợ giúp của y khoa là một thử thách vô cùng kiệt sức đối với bất kỳ gia đình nào. Theo chia sẻ từ backup4e.com, tìm hiểu cách giúp người bị rối loạn lưỡng cực trong tình huống này đòi hỏi bạn phải có sự kiên nhẫn, thấu hiểu cơ chế tâm lý của người bệnh và khéo léo áp dụng các chiến lược đồng hành an toàn.
Vì sao người mắc rối loạn lưỡng cực thường từ chối điều trị?
Để áp dụng thành công cách giúp người bị rối loạn lưỡng cực, trước hết bạn cần thấu hiểu những lý do cốt lõi khiến họ phản ứng gay gắt với việc gặp bác sĩ tâm thần hoặc uống thuốc:
- Hội chứng mất nhận thức bệnh (Anosognosia): Đây là một tình trạng thần kinh phổ biến ở người bệnh tâm thần, khiến bộ não của họ thực sự không thể nhận biết được bản thân đang mắc bệnh, chứ không đơn thuần là sự cố chấp hay bướng bỉnh.
- Cảm giác hưng phấn trong giai đoạn hưng cảm: Khi ở đợt hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ, người bệnh thường cảm thấy tràn đầy năng lượng, sáng tạo và hạnh phúc tột đỉnh. Họ cho rằng mình đang ở trạng thái tốt nhất nên không có lý do gì phải dùng thuốc để “dập tắt” cảm giác đó.
- Tác dụng phụ của thuốc: Các loại thuốc chỉnh khí sắc hay chống loạn thần có thể gây ra những tác dụng phụ mệt mỏi như tăng cân, lờ đờ, khô miệng hoặc mất đi sự linh hoạt cảm xúc.
- Rối loạn sử dụng chất đồng mắc: Việc lạm dụng rượu bia hoặc chất kích thích khiến tâm trí người bệnh trở nên u mê, làm phức tạp thêm quá trình nhận thức và né tránh sự can thiệp y tế.
- Trải nghiệm tiêu cực trước đó: Sự bất đồng với bác sĩ tâm thần hoặc e sợ định kiến xã hội về bệnh tâm thần cũng là rào cản lớn khiến họ khép kín bản thân.
5 cách giúp người bị rối loạn lưỡng cực khéo léo và hiệu quả
Khi người thân từ chối hợp tác, việc ép buộc hay tranh cãi gay gắt chỉ khiến mối quan hệ thêm rạn nứt. Dưới đây là những cách giúp người bị rối loạn lưỡng cực từng bước mở lòng và tiếp nhận sự trợ giúp:
1. Lắng nghe tích cực và thấu hiểu cảm xúc
Thay vì tập trung vào việc thuyết phục họ bị bệnh, hãy lắng nghe những nỗi lo lắng và trải nghiệm thực tế của họ mà không đưa ra lời phán xét:
- Hãy để người bệnh tự do chia sẻ những mệt mỏi, áp lực hoặc sự khó chịu mà họ đang gặp phải.
- Đồng cảm với sự bất an của họ thay vì cố gắng chứng minh họ đang nói sai hay hành xử bất bình thường.
2. Chỉ ra lợi ích thiết thực của việc tham vấn chuyên gia
Nhấn mạnh việc gặp chuyên gia tâm lý không phải để “chữa bệnh tâm thần”, mà là để giúp họ giải quyết các vấn đề cụ thể mà họ đang quan tâm:
- Tập trung vào các mục tiêu ngắn hạn như cải thiện giấc ngủ, giảm căng thẳng trong công việc hoặc cân bằng mối quan hệ gia đình.
- Khuyến khích họ thử tham gia một buổi trò chuyện nhẹ nhàng mà không đặt áp lực phải uống thuốc ngay lập tức.
3. Giữ vững niềm tin có thể giúp người bị rối loạn lưỡng cực
Hành trình đồng hành luôn cần sự bền bỉ. Hãy duy trì sự hỗ trợ nhất quán cho người mắc rối loạn lưỡng cực trong cả giai đoạn hưng cảm lẫn trầm cảm:
- Tôn trọng ranh giới cá nhân và không áp đặt sự kiểm soát quá mức làm người bệnh cảm thấy bị đe dọa. Đây là một trong những cách giúp người bị rối loạn lưỡng cực được đánh giá là tích cực và có hiệu quả thực tế.
- Nhắc nhở bản thân rằng sự từ chối của họ là triệu chứng của bệnh lý, không phải là sự cố tình chống đối cá nhân bạn.
4. Tổ chức can thiệp tâm lý gia đình (Intervention)
Khi người bệnh liên tục từ chối và tình trạng ngày càng nghiêm trọng, sự phối hợp của các thành viên trong gia đình là vô cùng cần thiết:
- Lên kế hoạch chi tiết cùng một chuyên gia sức khỏe tâm thần để đảm bảo buổi trò chuyện diễn ra trong không khí ôn hòa, chân thành.
- Thể hiện tình yêu thương và sự lo lắng chung của cả gia đình thay vì đổ lỗi hay chỉ trích hành vi của người bệnh.
5. Cân nhắc phương án nhập viện trong trường hợp khẩn cấp
Nếu người bệnh có các biểu hiện đe dọa trực tiếp đến an toàn thể chất của bản thân hoặc những người xung quanh, việc can thiệp y tế khẩn cấp là bắt buộc. Cách giúp người bị rối loạn lưỡng cực đảm bảo an toàn tính mạng cho người bệnh:
- Đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa tâm thần gần nhất hoặc liên hệ sự trợ giúp từ các cơ quan y tế.
- Chuẩn bị sẵn hồ sơ bệnh lý và các thông tin liên lạc khẩn cấp để đảm bảo người bệnh nhận được sự chăm sóc nội trú kịp thời.
Tự chăm sóc bản thân khi đồng hành cùng người bệnh
Tìm và duy trì những cách giúp người bị rối loạn lưỡng cực trong thời gian dài là một chặng đường đầy áp lực. Để trở thành chỗ dựa vững chắc cho người thân, chính bạn cũng cần bảo vệ sức khỏe tinh thần của bản thân:
- Thiết lập ranh giới rõ ràng: Xác định rõ khả năng hỗ trợ của bạn và không nhận trách nhiệm về mọi hành vi bốc đồng của người bệnh.
- Tìm kiếm sự trợ giúp cho chính mình: Tham gia các nhóm hỗ trợ dành cho người chăm sóc hoặc trò chuyện với chuyên gia tâm lý để giải tỏa căng thẳng.
- Duy trì cuộc sống cá nhân: Không bỏ hẫng công việc, thói quen sinh hoạt và các mối quan hệ xã hội riêng của bạn.
Lời kết
Áp dụng đúng cách giúp người bị rối loạn lưỡng cực khi họ từ chối điều trị đòi hỏi sự kết hợp giữa lòng kiên nhẫn, sự khéo léo và kiến thức y khoa chuẩn xác. Bằng cách giữ vững kết nối tình cảm, không phán xét và chủ động tìm kiếm sự đồng hành từ các chuyên gia y tế, bạn đang trao cho người thân cơ hội an toàn nhất để sớm vượt qua nghịch cảnh và bình ổn lại cuộc sống.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức tâm lý học, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc trị liệu y khoa chuyên nghiệp.
Bài viết tham khảo: https://www.sanantoniobehavioral.com/news/how-to-help-a-loved-one-with-bipolar-disorder-when-they-refuse-treatment/
